Lahey Apostil Sözleşmesi Metni (Çeviri)
Bu, 1961 yılında kabul edilen ve Sözleşme’ye taraf devletler için yabancı resmî belgelerin yasallaştırılması şartını kaldıran sözleşmedir.
Lahey Sözleşmesi’ne taraf ülkelerin listesi sürekli olarak güncellenmekte olup, dünyanın farklı kıtalarındaki ülkeleri kapsamakta ve 20 Haziran 2022 itibarıyla 165 ülkeye ulaşmaktadır. Lahey Sözleşmesi’ne tüm Avrupa ülkeleri – hem batı hem de doğu – katılmıştır.
Apostil, 1961 tarihli Apostil Sözleşmesi’ni farklı tarihlerde imzalayan ülkelerde yürürlüğe girmiştir. Her 3-4 yılda bir 2-3 ülke sözleşmeye katılmaktadır.
Sözleşme’ye en son katılan ülke Pakistan’dır (1 Temmuz 2022 itibarıyla).
Lahey Sözleşmesi uyarınca apostil, iki ülke arasında tercüme edilen belgelerin gerçekliği ve doğruluğu konusunda göreceli güven derecesini belirler.
Belirtmek gerekir ki, prosedürün iyileştirilmesi, şeffaflığının artırılması ve sözleşmeye dahil ülkelerdeki halkın bilgilendirilmesi amacıyla Apostil üzerinde sürekli çalışmalar yürütülmektedir.
Özellikle, Apostil’in pratik uygulamasına ilişkin Özel Komisyon’un son toplantısı 5-8 Ekim 2021 tarihlerinde gerçekleşmiştir. Komisyonun ele aldığı konulardan biri de çok dilli apostillerin formatıydı.
Apostil Sözleşmesi Metni
YABANCI RESMÎ BELGELERİN YASALLAŞTIRILMASI ŞARTINI KALDIRAN SÖZLEŞME
(5 Ekim 1961’de akdedilmiştir)
İşbu Sözleşme’yi imzalayan Devletler, yabancı resmî belgelerin diplomatik veya konsüler yasallaştırılması şartını kaldırmak isteyerek,
Bu amaçla bir Sözleşme akdetmeye karar vermiş ve aşağıdaki hükümler üzerinde anlaşmışlardır:
Madde 1
İşbu Sözleşme, bir Akit Devlet topraklarında düzenlenmiş ve diğer bir Akit Devlet topraklarında ibraz edilmesi gereken resmî belgelere uygulanır.
İşbu Sözleşme’nin amaçları bakımından aşağıdakiler resmî belge sayılır:
a) Devletin mahkemeleri veya yargı mercileriyle bağlantılı bir makam veya memurdan kaynaklanan belgeler; buna savcı, mahkeme kâtibi veya mübaşirden kaynaklanan belgeler de dahildir;
b) idari belgeler;
c) noter belgeleri;d) resmî şahadetnameler, belgeleri şahsî sıfatlarıyla imzalayan kişilerin belgelerine konulan, belgenin kaydedildiğine veya belirli bir tarihte mevcut olduğuna dair resmî şahadetnameler ile imzaların resmî ve noter tasdikleri.
Bununla birlikte, bu Sözleşme aşağıdakilere uygulanmaz:
a) diplomatik veya konsolosluk temsilcileri tarafından düzenlenen belgelere;
b) doğrudan ticari veya gümrük işlemlerine ilişkin idarî belgelere.
Madde 2
Her Akit Devlet, bu Sözleşmenin uygulandığı ve kendi topraklarında ibraz edilmesi gereken belgeleri yasallaştırma yükümlülüğünden muaf tutar. Bu Sözleşmenin amaçları bakımından yasallaştırma, yalnızca belgenin ibraz edileceği ülkenin diplomatik veya konsolosluk temsilcilerinin, imzanın gerçekliğini, belgeyi imzalayan kişinin sıfatını ve gerektiğinde belgeye vurulan mühür veya damganın adını teyit ettiği formalite anlamına gelir.
Madde 3
İmzanın gerçekliğini, belgeyi imzalayan kişinin sıfatını ve gerektiğinde imzayı taşıyan mühür veya damganın gerçekliğini teyit etmek için istenebilecek tek formalite, belgenin menşe devletinin yetkili makamı tarafından verilen, 4. maddede açıklanan sertifikanın eklenmesidir.
Bununla birlikte, önceki fıkrada belirtilen formalitelere uyulması, belgenin düzenlendiği devlette yürürlükte olan kanunlar, tüzükler veya uygulamalar ya da iki veya daha fazla Akit Devlet arasındaki bir anlaşma bunları kaldırmış veya basitleştirmişse veya belgeyi yasallaştırmadan muaf tutuyorsa, talep edilemez.
Madde 4
3. maddenin birinci fıkrasında belirtilen tasdik, belgenin üzerine veya bir “alonj” üzerine konulur; bu Sözleşmeye ekli örneğin şeklinde düzenlenir.
Bununla birlikte, düzenleyen makamın resmî dilinde de düzenlenebilir. İçinde yer alan standart terimler başka bir dilde de olabilir. “Apostil (5 Ekim 1961 tarihli Sözleşme)” başlığı Fransızca olmalıdır.
Madde 5
Sertifika, belgeyi imzalayan kişinin veya herhangi bir taşıyıcının talebi üzerine verilir.Doğru şekilde doldurulduğunda, belgeyi imzalayan kişinin imzasının, hangi sıfatla hareket ettiğinin ve gerektiğinde belgeye vurulan mühür veya damganın gerçekliğini onaylar.
Sertifikadaki imza, mühür ve damga her türlü onaydan muaftır.
Madde 6
Her Akit Taraf Devlet, resmi işlevine uygun olarak, 3. maddenin birinci fıkrasında belirtilen sertifikayı vermeye yetkili makamları atar.
Bu atamayı, onay belgesinin veya katılma belgesinin ya da uzatma beyanının tevdi edilmesi sırasında Hollanda Dışişleri Bakanlığına bildirir. Ayrıca, atanan makamlardaki her türlü değişikliği de bildirir.
Madde 7
Madde 6 uyarınca atanan her bir makam, verilen sertifikaları kaydettiği bir sicil veya kartotez tutar ve bu kayıtlarda şunları belirtir:
a) sertifikanın numarası ve tarihi,
b) kamu belgesini imzalayan kişinin adı ve hangi sıfatla hareket ettiği, imzasız belgelerde ise mühür veya damgayı vuran makamın adı.
İlgili kişinin talebi üzerine, sertifikayı veren makam, sertifikadaki bilgilerin sicil veya kartotezdeki verilerle uyumunu kontrol eder.
Madde 8
İki veya daha fazla Akit Taraf Devlet arasındaki bir antlaşma, sözleşme veya anlaşma, imzanın, mührün veya damganın onaylanması için belirli formalitelerin yerine getirilmesini şart koşan hükümler içeriyorsa, işbu Sözleşme, yalnızca bu formalitelerin 3. ve 4. maddelerde belirtilen formalitelerden daha katı olması halinde bu tür hükümlere göre öncelikli olarak uygulanır.
Madde 9
Her Akit Taraf Devlet, işbu Sözleşme’nin muafiyet öngördüğü durumlarda, diplomatik veya konsolosluk temsilcilerinin yasallaştırma yapmasını önlemek için gerekli tedbirleri alır.
Madde 10
İşbu Sözleşme, Lahey Uluslararası Özel Hukuk Konferansı’nın dokuzuncu oturumunda temsil edilen devletler ile İzlanda, İrlanda, Lihtenştayn ve Türkiye’nin imzasına açıktır. Onaya tabidir ve onay belgeleri Hollanda Dışişleri Bakanlığına tevdi edilir.
Madde 11Bu Sözleşme, 10. maddenin ikinci fıkrasında belirtilen üçüncü onay belgesinin tevdi edilmesinden sonraki altmışıncı günde yürürlüğe girer.
Sözleşme, daha sonra onaylayan her imzacı devlet için, onay belgesinin tevdi edilmesinden sonraki altmışıncı günde yürürlüğe girer.
Madde 12
10. maddede belirtilmeyen herhangi bir devlet, 11. maddenin birinci fıkrası uyarınca Sözleşme yürürlüğe girdikten sonra bu Sözleşmeye katılabilir. Katılma belgesi Hollanda Dışişleri Bakanlığına tevdi edilir.
Bu tür bir katılma, yalnızca katılan devlet ile 15. maddenin (d) bendinde belirtilen bildirimin alınmasından sonraki altı ay içinde katılmaya itiraz etmeyen Akit Devletler arasındaki ilişkilerde geçerlidir. Herhangi bir itiraz Hollanda Dışişleri Bakanlığına bildirilmelidir.
Sözleşme, katılan devlet ile katılmasına itiraz etmeyen devletler arasındaki ilişkilerde, önceki fıkrada belirtilen altı aylık sürenin bitiminden sonraki altmışıncı günde yürürlüğe girer.
Madde 13
Herhangi bir devlet, imza, onay veya katılma sırasında, bu Sözleşmenin, uluslararası ilişkilerinden sorumlu olduğu tüm topraklar veya bunlardan bir veya birkaçı için geçerli olduğunu beyan edebilir. Bu beyan, Sözleşmenin ilgili devlet için yürürlüğe girdiği tarihte yürürlüğe girer.
Bundan sonra herhangi bir zamanda, bu tür genişletmeler Hollanda Dışişleri Bakanlığına bildirilmelidir.
Genişletme beyanı, Sözleşmeyi imzalayan ve onaylayan bir devlet tarafından yapıldığında, Sözleşme ilgili topraklar için 11. madde uyarınca yürürlüğe girer. Genişletme beyanı katılan bir devlet tarafından yapıldığında, Sözleşme ilgili topraklar için 12. madde uyarınca yürürlüğe girer.
Madde 14
Bu Sözleşme, 11. maddenin birinci fıkrası uyarınca yürürlüğe girdiği tarihten itibaren, daha sonra onaylayan veya katılan devletler için dahi, beş yıl süreyle yürürlükte kalır.Fesih olmadığı takdirde, Sözleşme her beş yılda bir zımnen yenilenir.
Herhangi bir fesih bildirimi, beş yıllık dönemin bitiminden en az altı ay önce Hollanda Dışişleri Bakanlığı’na yapılmalıdır.
Fesih, Sözleşme’nin uygulandığı bazı bölgelerle sınırlı olabilir.
Fesih, yalnızca bildirimde bulunan devlet açısından geçerli olacaktır. Sözleşme, diğer Akit Devletler için yürürlükte kalmaya devam eder.
Madde 15
Hollanda Dışişleri Bakanlığı, Madde 10’da belirtilen devletlere ve Madde 12 uyarınca katılan devletlere aşağıdaki hususları bildirir:
a) Madde 6’nın ikinci fıkrasında belirtilen bildirimler;
b) Madde 10’da belirtilen imzalar ve onaylar;
c) İşbu Sözleşme’nin Madde 11’in birinci fıkrası uyarınca yürürlüğe girdiği tarih;
d) Madde 12’de belirtilen katılmalar ve itirazlar ile bu tür katılmaların yürürlüğe girdiği tarih;
e) Madde 13’te belirtilen genişletmeler ve bunların yürürlüğe girdiği tarih;
f) Madde 14’ün üçüncü fıkrasında belirtilen fesih bildirimleri.
Yukarıdaki hususları teyit etmek üzere, usulüne uygun olarak yetkilendirilmiş aşağıda imzası bulunanlar, işbu Sözleşme’yi imzalamışlardır.
5 Ekim 1961 tarihinde Lahey’de, Fransızca ve İngilizce dillerinde, iki metin arasında farklılık olması durumunda Fransızca metnin esas alınacağı şekilde, Hollanda Hükümeti’nin arşivlerinde saklanacak tek bir nüsha olarak düzenlenmiş olup, onaylı bir örneği diplomatik kanallar aracılığıyla Lahey Uluslararası Özel Hukuk Konferansı’nın dokuzuncu oturumunda temsil edilen devletlerin her birine ve ayrıca İzlanda, İrlanda, Lihtenştayn ve Türkiye’ye gönderilecektir.