Ապոստիլ

Ի՞նչ է Ապոստիլը:

Ապոստիլը լայնաֆորմատ դրոշմ կամ կնիք է՝ փաստաթուղթը ստորագրած պաշտոնատար անձի ստորագրությունը հաստատելու համար: Նման կնիք կիրառվում է նոր նմուշի փաստաթղթերի համար՝ Ապոստիլի երկրներում արտերկրում օգտագործելու նպատակով: Այս կնիքը փոխարինում է հյուպատոսական լեգալիզացիայի բարդ ընթացակարգին, որտեղ ժամկետները, հաստատող կնիքների ու դրոշմների, ինչպես նաև պաշտոնյաների ստորագրությունների քանակը շատ ավելի մեծ է: Ապոստիլը սովորաբար դրվում է սև կամ կապույտ ներկով՝ փաստաթղթի հակառակ կողմում:

Ապոստիլը չի հաստատում փաստաթղթի իսկությունը կամ դրա բովանդակությունը: Փաստաթղթի իսկությունն ու բովանդակության ճշտությունը հաստատում է պաշտոնյայի ստորագրությունը: Ապոստիլը հաստատում է փաստաթուղթը ստորագրած պաշտոնյայի ստորագրությունը և նրա որակը (պաշտոնյայի պաշտոնը և ստորագրության լիազորությունները): Ճապոնիայում և որոշ այլ երկրներում դա պետական մարմնի կնիքի վավերացումն է:

Ուշադրություն դարձրեք, որ Ապոստիլով հաստատված պաշտոնյայի ստորագրությունը չի երաշխավորում փաստաթղթում սխալների բացակայությունը: Պետք է նաև նկատի ունենալ, որ որոշ երկրներում անհրաժեշտ է ուշադրություն դարձնել փաստաթուղթը տրամադրող պաշտոնյաներին, որ այս փաստաթուղթը նախատեսված է ապոստիլի համար: Քանի որ պետական իշխանության որոշ մարմիններում կան պաշտոնյաներ, որոնց ստորագրությունը վավերացված է (հաստատված) ապոստիլի համար ներկայացվող փաստաթղթերի համար:

Որոշ դեպքերում խորհուրդ է տրվում ապահովագրել և խնդրել ստորագրել հենց հաստատության տնօրենին, օրինակ՝ դպրոցի ատեստատը՝ դպրոցի տնօրենին, այլ ոչ թե ուսումնական մասի վարիչին: Բացի այդ, պետք է պահանջել լիազորված անձի իրական թաց ստորագրության առկայությունը, այլ ոչ թե տեղակալի կամ մեկ այլ անձի կողմից «կատարված» տնօրենի ստորագրությունը: Ապոստիլի վերաբերյալ անգլերեն լեզվով տեղեկատուն կգտնեք հղումով — https://assets.hcch.net/docs/ff5ad106-3573-495b-be94-7d66b7da7721.pdf):

Հավելված Ապոստիլի կոնվենցիային.
Ապոստիլի վկայագրի նմուշ՝ առնվազն 9 սանտիմետր կողմով քառակուսի

Ինչի՞ համար է անհրաժեշտ ապոստիլը:

Աշխարհի շատ երկրներ չեն կարող ստուգել փաստաթղթի ծագումը կամ դրա վրա դրված ստորագրությունը, քանի որ մուտք չունեն այլ երկրների անձնական տվյալների բազա: Հետևաբար, ներդրվել է պաշտոնյաների ստորագրությունների լրացուցիչ հաստատման ընթացակարգ: Պաշտոնյաների ստորագրությունների բազան ավելի հեշտ է պահել, քան այլ երկրի քաղաքացիների անձնական տվյալները:

Ապոստիլը պարունակում է տեղեկություններ այն ստորագրած պաշտոնյայի մասին: Այս պաշտոնյան լիազորված անձ է՝ հաստատված ստորագրությամբ: Ապոստիլը ստորագրող անձինք մուտք ունեն ծագման երկրի փաստաթղթերի համար գրանցված ստորագրությունների բազա:

Նման պաշտոնյան պատասխանատու կլինի փաստաթուղթը ստորագրած մեկ այլ պաշտոնյայի ստորագրությունը հաստատելու համար: Այս դեպքում փաստաթուղթը համարվում է առավել պաշտպանված կեղծիքներից:

Ո՞ր փաստաթղթերի համար է անհրաժեշտ Ապոստիլը:

Այս կնիքն անհրաժեշտ է պետական մարմինների և ուսումնական հաստատությունների կողմից տրված փաստաթղթերի համար, որոնք դուք մտադիր եք ներկայացնել արտերկրում՝ Հաագայի կոնվենցիայի երկրների ցանկում ընդգրկված երկրում:

Դա կարող է լինել՝ դատվածության բացակայության վկայական, ծննդյան վկայական, ամուսնության վկայական, ամուսնալուծության վկայական, քաղաքացիական կարգավիճակի վկայական, բժշկական տեղեկանք, անշարժ գույքի բացակայության մասին տեղեկանք, միջին մասնագիտական կամ բարձրագույն կրթության դիպլոմ, դպրոցական ատեստատ և այլ փաստաթղթեր: Ինչ վերաբերում է իրավաբանական անձանց, ապա առավել հաճախ պահանջում են ձեռնարկության գրանցման վկայագրի և կանոնադրության նոտարական վավերացված թարգմանված պատճենները, ինչպես նաև առևտրային ռեգիստրից քաղվածք բնօրինակով:

ԱՊՀ երկրներում, ներառյալ Հայաստանը, Վրաստանը, Ղազախստանը, Մոլդովան, Ռուսաստանը, Ուկրաինան և այլ երկրներ, ապոստիլ դրվում է միայն պետական մարմինների կողմից տրված փաստաթղթերի և նոտարական պատճենների վրա: Ապոստիլի երկրների ցանկը կարող եք ստուգել այս հղումով >>>:

Հնարավո՞ր է և ինչպե՞ս ապոստիլ դնել նոտարական լիազորագրի վրա:

Նոտարի կողմից ստորագրված լիազորագիրը՝ լիազորությունները ներկայացնելու համար, կարող է ապոստիլացվել ընդհանուր կարգով: Նոտարի ստորագրությունը հանդես է գալիս ապոստիլ դնելու գրանցամատյանում:

Եվ ստուգվում է նաև՝

• ստորագրությունը ստուգվում է փաստաթղթի համարի և անվանման գրանցմամբ
• լիազորված անձը դնում է Ապոստիլի կնիքը
• ընդունող կողմը անհրաժեշտության դեպքում ստուգում է Ապոստիլը

Հնարավո՞ր է և ինչպե՞ս ապոստիլ դնել հյուպատոսական լիազորագրի վրա:

Հյուպատոսական լիազորագիրը, ինչպես հյուպատոսությունում տրված ցանկացած փաստաթուղթ, ենթակա չէ ապոստիլացման: Նման փաստաթուղթը ուժ կունենա միայն հյուպատոսության երկրի և այն երկրների համար, որոնց հետ կնքված է համապատասխան համաձայնագիր՝ լեգալիզացիայից խուսափելու մասին:

Օրինակ՝ Ուկրաինայի հյուպատոսությունում տրված լիազորագիրը ուժի մեջ կլինի Ուկրաինայի, Մոլդովայի, Բելառուսի, Ղազախստանի (և Բելառուսի կոնվենցիան ստորագրած այլ երկրների) համար, սակայն դրա վրա հնարավոր չէ ապոստիլ դնել Ապոստիլի երկրների համար, որոնք Ուկրաինայի հետ չեն ստորագրել փաստաթղթաշրջանառության պարզեցված ընթացակարգի մասին որևէ համաձայնագիր:

Հնարավո՞ր է ապոստիլ դնել փաստաթղթի պատճենի, կսերոքսի վրա:

Ապոստիլը փաստաթղթերի պարզ պատճենների վրա չի դրվում: Որոշ երկրներում ապոստիլը չի դրվում նաև նոտարական վավերացված փաստաթղթերի պատճենների վրա: Այն երկրներում, որտեղ ապոստիլ են դնում նոտարական վավերացված պատճենների վրա, սովորաբար ունեն իրենց ընթացակարգերն ու պահանջները: 
Հաճախ նոտարական պատճենի ապոստիլավորման համար խնդրում են նախ կամ միաժամանակ նոտարական պատճենի հետ ապոստիլ ստանալ փաստաթղթի բնօրինակի (կրկնօրինակի) վրա: 

Հնարավո՞ր է ապոստիլ դնել փաստաթղթի թարգմանության վրա:

Փաստաթղթերի թարգմանությունների վրա ապոստիլ կարելի է դնել, հաճախ այն պայմանով, որ փաստաթղթի բնօրինակը, որին վերաբերում է թարգմանությունը, արդեն ապոստիլավորված է: Երկրների մեծ մասում նոտարական թարգմանության ապոստիլավորման համար խնդրում են նախ կամ միաժամանակ տրամադրված թարգմանության հետ ապոստիլ ստանալ փաստաթղթի բնօրինակի (կրկնօրինակի) վրա: 

Զգույշ եղեք: Որոշ երկրներ, օրինակ՝ Իտալիան, տարբեր երկրներից պահանջում են փաստաթղթերի թարգմանությունների ապոստիլավորման տարբեր ընթացակարգեր: Օրինակ, Մոլդովայից Իտալիայի համար բավարար է ապոստիլը: Վրաստանից փաստաթղթերի համար հաճախ պահանջում են հյուպատոսական թարգմանչի թարգմանություն:

Բացի այդ, կան երկրներ, որտեղ ապոստիլի համար թարգմանիչները հատուկ թարգմանիչներ են, որոնք գրանցված են նման ընթացակարգի համար:
Նոտարական պատճենների թարգմանության վրա ապոստիլը նույնպես հնարավոր է: Նոտարական պատճենների վրա ապոստիլի պահանջների մասին կարդացեք վերևի բաժնում:

Հնարավո՞ր է ապոստիլ դնել մեկ այլ երկրում:

Ֆիզիկապես ապոստիլը կարող է դրվել միայն այն երկրում, որտեղ ստացվել է փաստաթուղթը: Այս երկիրը պետք է մտնի Ապոստիլի մասին կոնվենցիայի մեջ: Բացի այդ, ապոստիլը դրվում է միայն այն երկրների համար նախատեսված փաստաթղթերի վրա, որոնց համար այն անհրաժեշտ է:

Ապոստիլի հաստատման սխեման լիազորված անձանց կողմից:

Փաստաթուղթը ստորագրվում է լիազորված անձի կողմից

• ստորագրությունը ստուգվում է ռեգիստրում մեկ այլ լիազորված անձի կողմից (փաստաթղթի համարի և անվանման գրանցմամբ հատուկ ռեգիստրում)
• լիազորված անձը դնում է Ապոստիլի կնիքը և, որպես կանոն, ինքն էլ ստորագրում է Ապոստիլը (Ապոստիլի համարի և փաստաթղթի անվանման գրանցմամբ հատուկ ռեգիստրում)
• ընդունող կողմը, անհրաժեշտության դեպքում, ստուգում է Ապոստիլը փաստաթղթի ծագման երկրի լիազորված անձանց ստորագրությունների բազայի միջոցով:

Ո՞ր երկրները չեն ստորագրել Ապոստիլի մասին կոնվենցիան:

Ավելի հեշտ է ստուգել Ապոստիլի երկրների ցանկը (1961 թվականի Հաագայի կոնվենցիա), որպեսզի տեսնեք՝ Ձեր երկիրը այդ ցանկում է, թե ոչ: Ապոստիլի երկրների ցանկը կարող եք ստուգել այս հղումով >>>: Բայց մենք ներկայացնում ենք առավել պահանջված երկրները, որոնք չեն ստորագրել Ապոստիլի մասին կոնվենցիան և պահանջում են փաստաթղթերի լեգալիզացիա՝ Չինաստան (բացառությամբ Հոնկոնգի և Մակաոյի), Լիբիա, Արաբական Միացյալ Էմիրություններ, Քուվեյթ, Իրան, Իրաք, Եգիպտոս, Պաղեստին, Կատար, Կանադա, Կոստա Ռիկա (տվյալները՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 5-ի դրությամբ):

Կան բավականին շատ երկրներ, որոնք ստորագրել են Ապոստիլը, սակայն նրանց Ապոստիլը որոշ երկրների կողմից մասամբ կամ ամբողջությամբ չի ճանաչվում: Այդպիսի երկրները միմյանց նկատմամբ կիրառում են հյուպատոսական լեգալիզացիայի ընթացակարգ: Այս երկրների մասին ավելի մանրամասն կարող եք կարդալ այս հղումով >>>:

Հնարավո՞ր է Ապոստիլ դնել հյուպատոսությունում:

Հյուպատոսությունների կողմից տրված (հրապարակված) փաստաթղթերը չեն կարող ապոստիլացվել (ըստ Ապոստիլի մասին կոնվենցիայի): Սա իմաստազրկում է հյուպատոսություններին Ապոստիլ դնելու լիազորություններով օժտելը: Միայն որոշ երկրների հյուպատոսություններում կարող եք պահանջել Ապոստիլ: Սակայն այս դեպքում ապոստիլը չի դրվի հյուպատոսության աշխատակիցների կողմից:

Փաստաթուղթը պետք է ուղարկվի հյուպատոսական փոստով այն տված երկրի համապատասխան մարմիններին: Այնուհետև պետք է հյուպատոսական փոստով ուղարկել այդ փաստաթղթերը ապոստիլով՝ հետ դեպի հյուպատոսություն: Դա բավականին երկար ժամանակ է պահանջում և չի երաշխավորում հաջող արդյունք: Կարող են լինել սխալներ և թերություններ: Հյուպատոսությունների մեծ մասում ապոստիլի հարցը չի լուծվում: Հյուպատոսությունն իրավունք չունի ապոստիլ դնել փաստաթղթերի վրա: Փաստաթղթերը մեկ այլ երկրում ճանաչելու դեպքում — հյուպատոսությունները մասնակցում են միայն հյուպատոսական լեգալիզացիայի գործընթացին:

Հնարավո՞ր է ապոստիլ դնել դեսպանատանը:

Հյուպատոսությունը և դեսպանատունը մեկ պետության միջազգային առաքելության երկու տարբեր կառույցներ են: Հյուպատոսությունը պատասխանատու է իր երկրի քաղաքացիներին ընդունելու համար այն երկրի տարածքում, որտեղ այն գտնվում է: Հյուպատոսությունը զբաղվում է քաղաքացիների ընդունելությամբ՝ փաստաթղթերի հետ կապված հարցերով՝ երկրից փաստաթղթերի պահանջում (անձնագրեր, վկայականներ և տեղեկանքներ, քաղաքացիական կարգավիճակի ակտեր և այլն): Սակայն, ինչպես ասվեց ավելի վաղ, նման փաստաթղթերը չեն կարող ապոստիլացվել: Հաճախ մեկ երկրի քաղաքացիներին սպասարկող հյուպատոսությունները գտնվում են մեկ այլ երկրի տարածքում: Օրինակ՝ Արաբական Էմիրությունների հյուպատոսությունը, որն աշխատում է Մոլդովայի համար արաբական փաստաթղթերով (կամ Մոլդովայի փաստաթղթերով՝ Արաբական Էմիրությունների համար), գտնվում է Ռումինիայում: Դեսպանատունը չի զբաղվում իր երկրի քաղաքացիների փաստաթղթերով:

Դեսպանատունը երկրի ներկայացուցչությունն է մեկ այլ երկրի առջև և նրա տարածքում: Դեսպանատունը լուծում է միջպետական և միջկառավարական հարցեր: Հետևաբար, դեսպանատները չեն տրամադրում փաստաթղթեր իրենց երկրի քաղաքացիներին և չեն ապոստիլացնում դրանք: Հաճախ պատահում է, որ այս կամ այն երկիրը դեսպանատուն չունի մեկ այլ երկրի տարածքում, բայց ունի հյուպատոսություն: Կամ հակառակը: